Ejszyszki

Powierzchnia gminy – 63 km kw. Do gminy należy 18 wsi, liczących ok. 5000 mieszkańców.

Ejszyszki są jednym z najstarszych miast Litwy. Leżą na południe od Wilna, przy granicy z Białorusią. Nazwa miasta, według legendy, wywodzi się od jednego z najdzielniejszych wojów litewskich, Eisziusa, który dostał te ziemie w XI w. w nagrodę za odzyskanie ich od książąt ruskich. Prawa miejskie nadał osadzie Jan III Sobieski w XVII w. Przez miasto przebiegał ważny szlak, zwany ,,gościńcem raduńskim", prowadzący z Wilna do Krakowa. Mimo to miasto nie rozwinęło się nigdy w większy ośrodek. Na początku XIX w. niedaleko Ejszyszek była stacja telegrafu optycznego linii Warszawa - Sankt Petersburg.

 

W XVIII wieku w miasteczku był kościół, synagoga, szkoła, cztery ulice (Wileńska, Nowa, Raduńska, Rymkuńska), ratusz, karczma zwana Owsiejowską. Mieszkańcami byli przede wszystkim Żydzi, którzy tu przez stulecia aż do II wojny światowej żyli i trudnili się handlem oraz stanowili bezwzględną większość mieszkańców.

Pod koniec XIX wieku w miasteczku były cztery gorzelnie, młyn, dwie pracownie garbarskie Szlomy Jurkanskiego i Jankiela Kabacznika, zakład produkcji zapałek Zełmona Morduchowicza, młyn z 1859 r., niezliczona ilość sklepików, szkoła żydowska.

Ejszyszki są drugą pod względem wielkości miejscowością rejonu solecznickiego, liczą ok. 3700 mieszkańców. W miasteczku działają dwie szkoły średnie (polska, litewska z filią rosyjskiej), szkoła muzyczna, szkoła sportowa im. Antoniego Ratkiewicza, dwa przedszkola (polskie i litewskie) oraz Dom Polski.

Zdecydowaną większość mieszkańców miasteczka stanowią Polacy (ok. 85 proc.).Najważniejszym zabytkiem Ejszyszek jest kościół pw. Wniebowstąpienia Pańskiego, wybudowany w latach 1846 - 1852 według projektu znanego historyka i inżyniera Teodora Narbutta. We wnętrzu znajduje się kilka zabytkowych obrazów. Natomiast 40 –metrowa dzwonnica z bocznymi bramami stanowi rzadkie połączenie kompozycyjne w architekturze.

Dwie oddzialne części miasta sformowały się jeszcze w XIII – XIV wieku. Południowa część kompleksu jest większa. Były rynek oraz przyległe do niego uliczki stanowią układ urbanistyczno – architektoniczny w 1969 roku wpisany do rejestru zabytków. W odległych o 3 km od Ejszyszek Hornostaiszkach znajduje się pałac należący niegdyś do majątku Sekluckich. Parterowy w stylu późnego klasycyzmu budynek został wybudowany na początku XIX wieku. W 1986 roku naprzeciwko dworku stanął pomnik twórcy litewskiego piśmiennictwa Stanislovasa Rapolionisa, pochodzącego z okolic Ejszyszek.